Nowe opowiadania starego astronoma
About this ebook
Niniejsza książka, a właściwie książeczka - podobnie jak moje wcześniejsze "Opowiadania starego astronoma" - jest zbiorem tekstów o tematyce astronomicznej, których treść i charakter są dość zróżnicowane. Są wśród nich artykuły popularne poświęcone wybranym problemom współczesnej astronomii, specyfice obserwacji astronomicznych oraz historii astronomii, a także artykuły i felietony mające po części charakter osobistych wspomnień autora. Czytelnik dowie się z nich - na przykład - o tym, że głównym celem pierwszej wyprawy kapitana Cooka dookoła świata były obserwacje przejścia Wenus przed tarczą Słońca 3 czerwca 1769 roku, o pewnej holenderskiej nauczycielce i odkrytym przez nią niezwykłym obiekcie, a także o zmieniających nasze wyobrażenia o Wszechświecie odkryciach ciemnej materii i ciemnej energii. Pozycję szczególną stanowią trzy artykuły przypominające historię powstania mego macierzystego Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika. W skład książeczki wchodzą także "lżejsze" felietony, opisujące m.in. moje niezbyt poważne wrażenia z poważnych międzynarodowych konferencji, czy też przypominające primaaprilisowy numer "Uranii" z roku 1955. Niektóre z tych artykułów były wcześniej publikowane w "Uranii - Postępach Astronomii"; kilka innych stanowi zapis wygłaszanych przeze mnie w różnych miejscach odczytów.
Józef Smak
Spis treści
Wstęp
Obserwacje astronomiczne wczoraj i dziś
- Jan Heweliusz – czterysta lat później
- Kapitan Cook i Wenus na Tahiti
- Legenda teleskopu Crossleya
- Mars Andrzeja Woszczyka
Trochę astronomii na poważnie
- Gwiazda Przybylskiego
- Altair – spłaszczona gwiazda
- Zagadki DI Her
- Niezwykłe zaćmienia
- Obiekty Hanny
- Ciemna materia
- Ciemna energia
O Centrum Astronomicznym im. Mikołaja Kopernika
- Nasi Mistrzowie
- Jak powstał CAMK
- Komputer PDP 11/45
Astronomiczne rozmaitości
- Nad kartami De Revolutionibus
- Czytając stare książki
- Konferencyjne wspomnienia
- Księżyc, Słońce i Titanic
Ratings and reviews
About the author
JÓZEF IGNACY SMAK
Astronom. Emerytowany profesor Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika PAN w Warszawie. Członek rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk. Członek Honorowy Polskiego Towarzystwa Astronomicznego. Jeden z najwybitniejszych i najbardziej zasłużonych współczesnych polskich uczonych.
W latach sześćdziesiątych ubiegłego wieku, wraz z Bohdanem Paczyńskim był jednym ze współtwórców sukcesów naukowych ośrodka warszawskiego określanego często mianem „polskiej szkoły gwiazd podwójnych”. Przybrała ona materialny wymiar w kolejnej dekadzie, w postaci budynku Centrum Astronomicznym im. Mikołaja Kopernika przy ulicy Bartyckiej w Warszawie, jednego z wiodących ośrodków w dziedzinie astrofizyki w Polsce i Europie.
Będąc jeszcze studentem, uczestniczyłem w jednej z pierwszych konferencji o gwiazdach podwójnych w CAMK-u. Zachwyt nad prostotą pokazanej przez Profesora Smaka własnej interpretacji krzywej blasku zaćmieniowej karłowatej U Geminorum, a potem jego modele linii emisyjnych powstających w dyskach akrecyjnych na zawsze określiły również moje zainteresowania naukowe – osobliwe gwiazdy podwójne, najchętniej zaćmieniowe. Na początku lat osiemdziesiątych w Niemczech byłem niemal przy narodzinach modelu tzw. niestabilności termicznej dysków, jednej z najpłodniejszych teorii ostatnich dekad, mając rzadką okazję obserwować dyskusję między niezależnymi odkrywcami przyczyn wybuchów nowych karłowatych: Józefem Smakiem oraz Friedrichem i Emmi Meyerami. Profesor był recenzentem mojego doktoratu i habilitacji. Dla mnie i mojego pokolenia astronomów jest wzorem uczonego i zawsze życzliwego, starszego kolegi.
Nigdy nie stronił od zachwytu nad odkryciami swoich kolegów i uczniów, będąc autorem licznych artykułów popularnych i… anegdot. Nowy zbiór i jednych, i drugich stanowi ta książka, rozbłysła jak gwiazda nowa w plejadzie „Biblioteki Uranii”.
Maciej Mikołajewski