Kürt Tarihi Dergisi 32. Sayı
About this ebook
Kürt Tarihi Dergisi
SAYI: 32 TARİH: Nisan-Mayıs-Haziran 2018
ISSN: 2147-2491
E-ISSN: 2718-0212
YAYIN TÜRÜ: Yerel Süreli Yayın
TEL: +90212 245 81 43 - GSM: +90 541 391 81 49
E-mail: kurttarihi2017@gmail.com
***
Kürt ve Kürdistan yakın tarihinin en netameli konularından biri de aşiretler olsa gerek. Kürdistan’da aşirete bağlılığın hacmi, etkisi, bu hacim ve etkinin zaman içerisinde nasıl dönüştüğü pek iyi bilinen mevzulardan değil. Keza, Osmanlı ve Türkiye modernleşmesi nerede, ne zaman Kürt aşiretlerini zayıflattı, nerede ne zaman daha kuvvetli kıldı, bu da çok bilinmiyor. Ama daha mühimi, “aşiretler ulusal kimliğin Kürtler arasında serpilmesini geciktirdi mi, yoksa Osmanlı Türkiye modernleşmesiyle gelen asimilasyona karşı Kürtlüğün muhafaza edildiği toplumsallıklar mı oldu” muamması var. Bu zor sorularla beraber bir bütün olarak Kürdistan’da aşiretler mevzuu tarihçilerin alakasını bekliyor.
Kürt Tarihi dergisinin 32. sayısı, bu zor soruları hakkıyla ele almaktan uzak olmakla beraber Kürt aşiretleri hakkında karınca kararınca hazırlanmış bir aşiretler dosyasına yer veriyor. Editörlüğünü Ercan Çağlayan’ın yaptığı aşiretler dosyasında yer alan yazıların kimi kavramsal kimi de olgusal öneme sahip. Ahmet Nuri Gültekin’in “Aşiret” ne anlatır?” yazısı genel olarak aşiretin ve Kürt aşiretlerinin nasıl anlaşılması gerektiğini, aşireti diğer toplumsal kategorilerle ilişkilendirilerek izah ediyor. Mevzuya dair kavramsal bir berraklık getirmek peşindeki yazı dosya için iyi bir giriş niteliğinde. Benzer bir berraklaştırmayı Kürt aşiretleri üzerinden yapan Yaşar Kaplan’ın “Kürtlerde kan bağı, aşiret, şehir ve ulus” yazısı mevzuya dair sistematik bir kavramsal harita çıkarıyor. Aşiretten ulusallığa problematiğine de değinen yazı bir rehber gibi de düşünülebilir.
“Heyderan aşireti örneğinde aşiret-devlet arasındaki simbiyotik ilişki” hem aşiretler arası hem de aşiret ve devlet arasındaki ilişkiye dair kuvvetli bir tarihçilik yazısı. Erdal Çiftçi, İran-Osmanlı sınır havzasında yaşayan Heyderanlılar ve Celaliler arasındaki gerginliğe Osmanlı ve İran devletlerinin müdahalesinin kapsamlı bir fotoğrafını çıkarıyor. Ahmet Özer’in “Bırukan aşiretine sosyolojik bir bakış” yazısı ise Van ve civarında epey bir görünürlüğe sahip Karacadağ/Kafkasya kökenli Bırukanlara dair etraflı bir sosyolojik inceleme niteliğinde. Ercan Çağlayan’ın geçtiğimiz yıllarda kitaplaştırılan Necmettin Sahir Sılan arşivindeki Zaza aşiretleriyle ilgili dosyaları konu edinen yazısı, devletin aşirete bakışına dair nitelikli bir inceleme. Dosyada bir de Osmanlı bürokrasisinin aşirete ve Kürtlere bakışına dair bir çalışma var. Şeyhmus Bingül, Mardin ve Muş mutasarrıflığı yapmış Ahmed Macid’in 1909’da Mülkiye dergisinde Kürdistan Ahvali ve Mesele-i Islahat adıyla yayımlanan ıslahat önerisini inceliyor.
32. sayıda iki de dosya dışı yazı var. Murat Issı’nın Kürtçe çalışması Kürt gazeteciliğinin 1869-1925 arasında Diyarbakır’daki serencamını inceliyor. Sıkı bir tarihçilik örneği olanı yazının ikinci bölümü sonraki sayıda yayımlanacak. Son olarak, Nurullah Alkaç Kürt aşiretleri, mirlik ve devletlerine dair 20. yüzyıldan önce yayımlanmış klasik kitapları tanıtıyor.
33. sayıda buluşmak üzere...