About this ebook
Kürt Tarihi Dergisi
SAYI: 38 TARİH: Ekim-Kasım-Aralık 2019
ISSN: 2147-2491
E-ISSN: 2718-0212
YAYIN TÜRÜ: Yerel Süreli Yayın
TEL: 0212 245 81 43 - GSM: 0 541 391 81 49
E-mail: kurttarihi2017@gmail.com
***
Bugünlerde Rojava merkezli olarak Kürt ve Kürdistan meselesiyle meşgul olan Rusya Kürtlerle ve Kürdistan’la uzun bir zamandır bir biçimde alakadar. Şeyh Ubeydullah ayaklanmasında, Mehabad’ın kurulmasında ve yıkılmasında, Radyo Erivan’ın ortaya çıkmasında, Irak Kürtlerinin 1958 sonrası macerasında Rusya hep bir biçimde etrafta oldu malum. Yine malum, ilk ciddi Kürdologlar da Rus diplomatlarından çıkmıştı.
Bugün Kürdistan meselesinin Suriye ayağıyla meşgul olan Rusya’nın Kürtlerle uzun ilişkisinin mahsus kısımlarından birini 1947-1958 yılları arasında kalan dönem oluşturuyor olsa gerek. Malum, Mehabad’ın yıkılmasının ardından Mela Mustafa Barzani yanındaki birkaç yüz Kürtle beraber Irak, İran ve Suriye topraklarını kat eden meşhur büyük yürüyüşünün ardından SSCB’ye sığındı ve 1958 Irak Devrimi’ne kadar burada yaşadı. Stalin ve Kruşçev Rusya’sıyla Kürtler arasında mahsus bağların kurulmasına yol veren bu dönem Mela efsanesinin oluşmasında özel bir öneme sahip olsa gerek. Bildik karizmasıyla kendisini Sovyet bürokrasisine kabul ettiren Mela Mustafa SSCB tecrübesini 1958 sonrası Irak siyasetine de taşıyabildi.
Kürt Tarihi’nin 38. sayısında Rusya-Kürt ilişkilerinin bu özel sahfasını, Mela Mustafa Barzani’nin Rusya yıllarını merkeze alan bir dosya yer alıyor. Epey bir zamandır Rusya arşivlerinde çalışan Fırat Sözeri’nin hazırladığı dosya hem genel olarak Rusya-Kürt ilişkilerine hem de Mela Mustafa’nın SSCB macerasına ilişkin çok kıymetli yazılar içeriyor. Daha önce kullanılmamış arşiv belgelerine ve görsellere yer veren dosya Rusya-Kürt ilişkilerinin anlaşılmasına önemli bir katkı yapacak mahiyette. Dosyada yer bulan yazılar dosya sunuş yazısında tek tek tanıtıldığından bir kez daha burada anmaya hacet yok. Lakin, dosyada yer alan yazıların her biri ayrı ayrı kıymetli olmakla birlikte, Angelika Pobedonostseva Kaya’nın yazısında yer bulan, “Mela Mustafa’nın zamanla SSCB’dense İran, İsrail ve ABD’ye yaklaşması ideolojik bir tercih olmaktan ziyade SSCB’nin Bağdat’a daha fazla yatırım yapmasından kaynaklanan gerçekçi bir tercihti” mealindeki tespitin bilhassa önemli olduğunu belirtmek isterim.
38. sayıda yer verebildiğimiz tek dosya harici yazı Rohat Alakom’dan. Alakom’un Müküslü Muhtıla Bey’le ilgili bu kıymetli yazısı hem bu önemli şahsiyeti tanımak hem de yirminci yüzyıl başında Kürt-Ermeni ilişkilerini anlamak için önemli.
Kürt Tarihi’nin 39. Sayısında buluşmak üzere...
