doğru miktarda, doğru kalitede, doğru bir fiyatla sağlamak
olarak tanımlanmaktadır. Daha geniş bir tanımlama yapılacak
olursa lojistik; müşteri ihtiyaçlarını karşılamak maksadıyla
gerekli olan her türlü mal, hizmet veya bilginin tedarik sürecinden,
nihaî tüketiciye ulaştırılmasına kadar geçen sürecin en
iyi şekilde planlanması, organize edilmesi ve koordinasyonunu
gerektiren bir faaliyet olarak ifade edilmektedir.
Lojistik, daha önceki yıllarda sadece nakliye hizmetinden
ibaret bir faaliyet olarak görülmekteyken; müşterilerde, hizmetlerde
ve dağıtım kanalındaki değişiklikler lojistiğin işletme
içindeki rolünü farklılaştırmıştır. Lojistiğin çerçevesi işletme
dışına çıkarak materyallerin doğadan çıkarılması, üretimi,
dağıtım kanalı içerisindeki hareketi ve ürünün/hizmetin müşteriye
ulaştırılması faaliyetlerini de içerecek biçimde genişlemiştir.
Günümüzde artık lojistik; satın alma, talep yönetimi,
gümrükleme, depolama, elleçleme, sigortalama, ambalajlama
ve paketleme, stok ve envanter yönetimi, ulaştırma (nakliye)
hizmetleri, müşteri ilişkileri yönetimi gibi hem üretim öncesi
hem de üretim sonrası pek çok faaliyeti bünyesinde barındıran
bir sistem haline gelmiştir.
Lojistik, üretim ve tüketim noktaları arasındaki bilgi,
hizmet ve materyal akışının planlaması ve koordinasyonu ile
ilgilenmekteyken, lojistik hizmetler ise malların kabul edilmesi,
depolanması, stok yönetimi, siparişlerin hazırlanması ve
dağıtımı faaliyetleri ile ilgilenmektedir. Ekonomi içerisindeki diğer sektörlerle dağıtım, depolama vb. süreçler açısından birebir
ilişkisi olan lojistik faaliyetler, bütün sektörleri tamamlamakta
ve birbirine bağlamaktadır. Lojistik faaliyetlerinin
sadece taşımacılıktan ibaret olmadığının işletmeler tarafından
anlaşılmaya başlanması ve rekabet üstünlüğü sağlama stratejileri
içerisinde lojistik yöntemlerin de kendisine yer bulmaya
başlaması, lojistiğin kendisinin de yapısal anlamda değişimine
imkân oluşturmuştur. Lojistik faaliyetler sayesinde üretim ve
tüketim noktaları arasında ürünlerin müşterilere ekonomik,
güvenli ve hızlı bir şekilde ulaştırılması sağlanmakta, işletmelerin
farklı pazarlara girmesi ve pazar payını artırması gibi
avantajlar kazandırmaktadır.
Lojistik açıdan başarı elde etmek isteyen işletmelerin, lojistik
faaliyetleri bir bütün olarak görüp yönetmesi ve kesintisiz bir
süreçsel etkinlik çerçevesinde yerine getirmesi gerekmektedir.
Çünkü lojistik faaliyetler, işletmelere değer katmanın yanında
işletme etkinliğinin artırılmasını da sağlayarak, müşteri
memnuniyetinin artmasında ve bütünsel olarak işletmenin
başarısında son derece önemli bir konuma gelmiştir. Sipariş
sürelerinin kısalması, daha hızlı ve güvenilir bir şekilde
teslimatların gerçekleşmesinde optimum sayıda tedarikçi ile
yakın ilişkilerin geliştirilmesi ve sürdürülmesi gibi faaliyetlerde
etkinlik işletmelere çok önemli kazanımlar sağlayacaktır.
Diğer taraftan etkin olmayan bir lojistiğin işletmelerin ticari
maliyetlerini artırmakta olduğu ve küresel entegrasyon potansiyelini
azaltmakta olduğu görülmektedir.
Günümüzde iş hayatına şekil veren gelişmeler ve yaşanan
hızlı değişimler işletmelerin dinamik olmalarını zorunlu kılmaktadır.
Çünkü, küresel pazar ortamında oluşan değişimle
birlikte yaşanan rekabetler, tedarik zincirleri ve lojistik faaliyetleri
arasında yaşanan rekabete dönüşmeye başlamıştır. Bu
sebeple işletme amaçlarının yüksek bir performans düzeyinde başarılması büyük oranda tedarik zinciri yönetimi ve lojistik
faaliyetlerin yönetimine bağlı görülmektedir. Özellikle, müşteri
istek ve beklentilerinin maksimum fayda yaratacak şekilde
karşılanması temel faktör konumundadır. Bu faktörün gerçekleştirilmesinde
rol oynayan ana elemanlar lojistik faaliyetlerdir.
Çünkü günümüzde lojistik performansın geliştirilmesi ekonomik
büyüme ve rekabetçiliğin merkezinde yer almaktadır.
Global rekabet şartlarında başarılı olmak isteyen tüm işletmeler,
çeşitli yeteneklere sahip olmanın yanında mevcut
yeteneklerini stratejik bir bakış açısıyla ve sistematik olarak
sürekli kendilerini geliştirerek değerlendirme yapmak zorundadır.
Lojistik faaliyetler, işletmelerin rekabet gücüne büyük oranlarda
katkı sağlamakta, toplam gelir ve maliyet düzeyleri üzerinde
etkili olmaktadır. Lojistik faaliyetler, ülkelerin GSMH’sında
önemli bir paya sahiptir ve bu pay giderek genişlemektedir.
Günümüzde lojistik faaliyetlerin ülkelerin ekonomik sistemi
açısından taşıdığı önemin yanında sağladığı katma değerle
müşteri memnuniyetinin artırılmasına imkân verdiği de açıkça
bilinmektedir.
İşletmelerin başarısı büyük oranda işletme birimleri arasındaki
etkin bütünleşmenin sağlanmasına bağlıdır. Etkin ve
verimli bir biçimde yapılan lojistik faaliyetler ile gerek değer
avantajı gerekse verimlilik avantajı oluşturarak daha yüksek
müşteri değerine ulaşılabildiği ve işletmelerin faaliyette bulundukları
sektörlerde rakiplerine kıyasla bir adım daha öne
çıkabildikleri bu alanda yapılan çalışmalar tarafından destek
görmektedir. İşletmelerde yapılmakta olan lojistik faaliyetlerden
beklenen yararın sağlanabilmesi ve lojistik faaliyetlerin başarısında
rol oynayan değişkenlerin (tedarik etkinliği, tedarikçi
ilişkilerinde etkinlik, müşteri ilişkileri yönetimi (MİY), lojistik
koordinasyon, iletişim, değişim yönetimi, esneklik, inovasyon,
çevresel sorumluluk ve sipariş işleme) ise, süreçsel bir etkinlik kapsamında ele alınmasını gerektirmektedir. İşletme yöneticileri
ve akademisyenler tarafından lojistik faaliyetlerdeki kilit
başarı faktörlerinin artan oranda araştırıldığı ve bu faktörlerin
geliştirilmesine ağırlık verilmeye başlandığı gözlemlenmektedir.
Bu doğrultuda, TRC1 Bölgesi’ndeki Organize Sanayi
Bölgeleri’nde faaliyet gösteren üretim işletmelerinde, lojistik
faaliyetlerin süreçsel etkinliğinde rol oynayan değişkenlerin
lojistik performansa ve işletme performansına etkisini tespit
etmek ve bu değişkenlerin işletme performansına etkisinde
lojistik performansın aracılık (mediator) rolünün olup olmadığını
ortaya çıkarmak amaçlanmıştır.
Hata ve noksanlıklar tarafıma ait olmak üzere, bu eserin
oluşmasında teşvik ve önerileriyle bana yol gösteren, her
aşamasında katkılarını esirgemeyen değerli hocam Doç.Dr.
Mehmet AYTEKİN’e çok teşekkür ediyorum. Sevgi ve sabırla
beni her zaman destekleyip yüreklendiren ve yalnız bırakmayan
değerli annem, babam ve kardeşlerime, her zaman
desteğini hissettiğim, aynı zamanda akademik katkılarıyla da
hep en iyi eleştirmenim olan kıymetli eşim Dr. Öğr. Üyesi
Mert ÖZGÜNER’e sonsuz teşekkür ediyorum.
1985 yılında Trabzon’da dünyaya gelen Zeynep ÖZGÜNER
ilk, orta ve lise öğrenimini İstanbul’da tamamlamıştır. 2010
yılında Bozok Üniversitesi İ.İ.B.F. İşletme bölümünden mezun
olarak lisans derecesi almaya hak kazanmış, aynı yıl Karadeniz
Teknik Üniversitesi S.B.E. İşletme Ana Bilim dalında yüksek
lisans eğitimine başlamıştır. 2013 yılında yüksek lisans eğitimini
tamamlamış, 2014 yılında Gaziantep Hasan Kalyoncu Üniversitesi
Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme A.B.D.’de doktora eğitimine
başlamıştır. Doktora derecesini ise 2017 yılında almaya
hak kazanmıştır.
2019 yılı itibariyle Hasan Kalyoncu Üniversitesi İşletme bölümünde
üretim yönetimi, üretim sistemleri, üretim planlaması
ve kontrolü, talep tahmin yöntemleri, toplam kalite yönetimi,
Intermodal Taşımacılık ile ilgili dersler vermektedir. Evli ve bir
çocuk annesidir.