About this ebook
Kütüphaneler, bilginin yalnızca raflarda saklandığı değil, toplumun tüm kesimlerine yayıldığı, kapsayıcı, üretken ve yaşamsal alanlardır. Bu yönüyle, erişilebilirliğin en önce sağlanması gereken kamusal yapılardan biridir. Ancak gerçek anlamda erişilebilir bir kütüphane sadece rampası olan bir bina değil; içeriklerinin herkes için ulaşılabilir olduğu, hizmetlerinin tüm kullanıcı profillerine hitap ettiği, personelinin farkındalık sahibi olduğu bir bütünsellik gerektirir. Bu bütüncül bakış açısıyla 2021 yılında başlatılan Erişilebilir Kütüphaneler Çalıştayı serisi, sadece bir akademik ya da bürokratik faaliyet olmanın ötesine geçerek Türkiye’nin erişilebilirlik politikalarına yön veren sürdürülebilir bir inisiyatif halini almıştır.
Bu yıl dördüncüsü gerçekleştirilen çalıştay, 12-13 Mayıs 2025 tarihlerinde T.C. Cumhurbaşkanlığı Millet Kütüphanesi’nin ev sahipliğinde; Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü, Manisa Celal Bayar Üniversitesi ve Türkiye Engelsiz Bilişim Platformu iş birliğiyle düzenlenmiştir. İki gün süren etkinliğe 400’ü aşkın yüz yüze, 200’e yakın çevrim içi katılımcı iştirak etmiş; çalıştay kamu kurumlarından üniversitelere, sivil toplum kuruluşlarından uluslararası paydaşlara kadar geniş bir katılım profiliyle yürütülmüştür.
Çalıştay kapsamında; erişilebilirlik alanında faaliyet gösteren ulusal ve uluslararası uzmanlar, akademisyenler, kütüphane yöneticileri ve engelli hakları savunucuları tarafından iyi uygulama örnekleri sunulmuş, kütüphanelerde karşılaşılan yapısal, bilişsel ve içeriksel engeller detaylı şekilde tartışılmış, çözüm önerileri kısa, orta ve uzun vadeli perspektiflerle yapılandırılmıştır. Bu yıl ilk kez “İşaret Dili ve Sağır Kültürü Farkındalık Semineri” gibi tematik süreçlerle içerik derinleştirilmiş; Azerbaycan, KKTC, Hollanda ve Bulgaristan’dan katılımcılarla uygulamalar karşılaştırmalı bir şekilde ele alınmıştır.
Katılımcıların çalıştay sürecinde oluşturduğu grup raporları, bilgi paylaşımı, panel tartışmaları ve görüş birliğiyle hazırlanan bu kitapta;
Çalıştayın organizasyonel yapısı,
Oturum içerikleri ve panel çıktıları,
Katılımcılar tarafından tespit edilen sorun alanları,
Geliştirilen çözüm önerileri,
İyi uygulama örnekleri detaylı biçimde yer almaktadır.
Çalıştayda erişilebilirliğin yalnızca fiziksel değil; bilgi mimarisi, dijital erişim, kullanıcı deneyimi, personel farkındalığı, materyal erişimi gibi birçok boyutuna da dikkat çekilmiştir.
Engelsiz bir toplumun inşası, yalnızca mevzuatla değil, farkındalıkla, kurumsal iş birliğiyle ve kararlılıkla mümkündür. 12-13 Mayıs 2025 tarihleri arasında Ankara’da Cumhurbaşkanlığı Millet Kütüphanesi’nde gerçekleştirilen IV. Erişilebilir Kütüphaneler Çalıştayının en önemli çıktısı olan bu kitap, kütüphaneleri herkes için erişilebilir kılma yolunda atılmış bir başka adımı belgelemektedir. Aynı zamanda, Türkiye’de erişilebilirlik alanında kurumlar arası iş birliğini kurumsallaştırma, iyi örnekleri yaygınlaştırma ve stratejik politikaların oluşumuna katkı sunma hedefi taşımaktadır.
Çalıştayın düzenlenmesinde emeği geçen tüm kurumsal paydaşlara, bilim ve düzenleme kurullarına, oturum başkanlarına, konuşmacılara, grup moderatörlerine ve özellikle katkı sunan tüm katılımcılara teşekkür ederiz.
Kitabın, başta kütüphane yöneticileri olmak üzere kamu kurumları, yerel yönetimler, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşları için bir başvuru kaynağı olması ve erişilebilirlik politikalarının gelişmesine somut katkılar sunması en büyük dileğimizdir.
