कुरुक्षेत्रम् अन्तर्मनक [मैथिली कादम्बरी]

·
VIDEHA https://www.videha.co.in/ ISSN 2229-547X · First Maithili Fortnightly eJournal · Since 2000 · https://videha-ejournal.github.io/videha/]
2 reviews
Ebook
1934
Pages

About this ebook

विस्तृत अनुक्रम

सामग्रीक क्रम

रामायण–महाभारत : सम्बन्ध-सारणी..................................................................................................... 0

भामती–न्यायकुसुमाञ्जलि–तत्त्वचिन्तामणि : दार्शनिक मानचित्र................................................................ 0

पात्र–वंश आ सम्बन्धक मानचित्र........................................................................................................... 0

मुख्य पात्र–निर्णय सूची........................................................................................................................ 0

१५७ व्यवसाय–समुदाय : पात्र आ कथावृत्त............................................................................................. 0

अध्यायवार विस्तृत अनुक्रम

पर्व १ · आदि  |  बालकाण्ड  |  अध्याय १–१२

१. मृतकक रसोइ.......................................................................................................................... 0

२. सत्ताइस नाम........................................................................................................................... 0

३. चौकक समय........................................................................................................................... 0

४. नदीक पहिल घर...................................................................................................................... 0

५. जनकक माप........................................................................................................................... 0

६. घरक पहाड़ा............................................................................................................................ 0

७. पाँच पीढ़ीक चौकी................................................................................................................... 0

८. सीमातीर्थक चिट्ठी..................................................................................................................... 0

९. बन्द बाहा................................................................................................................................ 0

१०. नामक छाँह............................................................................................................................ 0

११. अपन फोन अपन शर्त.............................................................................................................. 0

१२. घाटक पाछाँ शहर................................................................................................................... 0

पर्व २ · सभा  |  अयोध्याकाण्ड  |  अध्याय १३–२४

१३. बजाओल गेल मृतका............................................................................................................... 0

१४. प्रतिनिधिक कुर्सी.................................................................................................................... 0

१५. द्रौपदीक प्रश्न......................................................................................................................... 0

१६. विकर्णक बादक मौन............................................................................................................... 0

१७. कैकेयीक देय......................................................................................................................... 0

१८. उर्मिलाक राति........................................................................................................................ 0

१९. चम्पाक सन्देश....................................................................................................................... 0

२०. जल्दी प्रकाशन....................................................................................................................... 0

२१. ककर आवाज........................................................................................................................ 0

२२. घरक आदेश.......................................................................................................................... 0

२३. भरतक अस्वीकार................................................................................................................... 0

२४. बाहरक ओसार...................................................................................................................... 0

पर्व ३ · वन  |  अरण्यकाण्ड  |  अध्याय २५–३६

२५. रेलमे खाली जगह................................................................................................................... 0

२६. गुहक तट.............................................................................................................................. 0

२७. शबरीक भोर......................................................................................................................... 0

२८. हिडिम्बाक सन्धि..................................................................................................................... 0

२९. बच्चा चोर.............................................................................................................................. 0

३०. अहल्याक आवाज................................................................................................................... 0

३१. एकलव्यक सीख.................................................................................................................... 0

३२. अथातो ककर......................................................................................................................... 0

३३. दीपक आ कागद.................................................................................................................... 0

३४. अनदेखल कारण.................................................................................................................... 0

३५. गवयक पहिचान..................................................................................................................... 0

३६. बाहरक पाठशाला................................................................................................................... 0

पर्व ४ · विराट  |  अरण्यकाण्ड  |  अध्याय ३७–४८

३७. रान्हनिहारक नाम................................................................................................................... 0

३८. बृहन्नलाक कक्षा.................................................................................................................... 0

३९. ताँतीक देय............................................................................................................................ 0

४०. कपड़ा पंजी........................................................................................................................... 0

४१. बरहीक हस्ताक्षर.................................................................................................................... 0

४२. माटिक भविष्य...................................................................................................................... 0

४३. कसेरा आ सोनार.................................................................................................................... 0

४४. लोहारक औजार.................................................................................................................... 0

४५. जोलहाक खेप....................................................................................................................... 0

४६. धोबि रंगरेज धुनिया................................................................................................................ 0

४७. फाटकक माप....................................................................................................................... 0

४८. छद्मक तीन कारण.................................................................................................................. 0

पर्व ५ · उद्योग  |  किष्किन्धाकाण्ड  |  अध्याय ४९–६०

४९. सहयोगक दाम....................................................................................................................... 0

५०. सुग्रीवक भय......................................................................................................................... 0

५१. ताराक गणना........................................................................................................................ 0

५२. अङ्गदक कल्हि..................................................................................................................... 0

५३. रुहानीक चाभी....................................................................................................................... 0

५४. अनुष्ठान बिना प्रधान............................................................................................................... 0

५५. हराएल बच्चाक माए............................................................................................................... 0

५६. दानक दवाइ.......................................................................................................................... 0

५७. जनक आ जनपद................................................................................................................... 0

५८. कारणक जाल....................................................................................................................... 0

५९. दूतक शर्त............................................................................................................................. 0

६०. पहिल सन्धि टूटल................................................................................................................... 0

पर्व ६ · भीष्म  |  सुन्दरकाण्ड  |  अध्याय ६१–७२

६१. गङ्गाक शर्त.......................................................................................................................... 0

६२. भीष्मक प्रतिज्ञा...................................................................................................................... 0

६३. अम्बाक समय........................................................................................................................ 0

६४. शिखण्डीक निर्णय.................................................................................................................. 0

६५. अस्पतालक पुरान पाँख........................................................................................................... 0

६६. कृष्ण अर्जुनक विराम.............................................................................................................. 0

६७. दूरक देखाइ........................................................................................................................... 0

६८. चेतावनीक प्रति...................................................................................................................... 0

६९. अनुपस्थितिक अर्थ.................................................................................................................. 0

७०. महेशक राति......................................................................................................................... 0

७१. मृत्यु आ दस्तावेज.................................................................................................................. 0

७२. संजयक दूरी.......................................................................................................................... 0

पर्व ७ · द्रोण  |  सुन्दरकाण्ड  |  अध्याय ७३–८४

७३. सीमातीर्थक उतराइ................................................................................................................ 0

७४. द्रोणक देय............................................................................................................................ 0

७५. एक्के आखिरी अंक................................................................................................................ 0

७६. एकलव्यक बाद..................................................................................................................... 0

७७. त्रिजटाक सन्देश.................................................................................................................... 0

७८. मन्दोदरीक घर....................................................................................................................... 0

७९. चेहराक समानता.................................................................................................................... 0

८०. बुनकरक दोसर खाता.............................................................................................................. 0

८१. बच्चाक दोसर ठाम.................................................................................................................. 0

८२. मैथिलीक पन्ना...................................................................................................................... 0

८३. सरिताक मेहनत..................................................................................................................... 0

८४. गुरुक स्वीकार....................................................................................................................... 0

पर्व ८ · कर्ण  |  सुन्दरकाण्ड  |  अध्याय ८५–९६

८५. राधाक श्रम............................................................................................................................ 0

८६. मूल पन्ना.............................................................................................................................. 0

८७. पाँच बदलल परिचय............................................................................................................... 0

८८. चौदह विसंगति....................................................................................................................... 0

८९. चारि जीवित चारि मृत............................................................................................................. 0

९०. सुभद्राक शर्त......................................................................................................................... 0

९१. सुविधाजनक त्रुटि................................................................................................................... 0

९२. आरोपक भङ्ग....................................................................................................................... 0

९३. खेपक सम्बन्ध........................................................................................................................ 0

९४. पालकक अधिकार................................................................................................................. 0

९५. हत्याक आदेश....................................................................................................................... 0

९६. सत्ताइसक मिलान.................................................................................................................. 0

पर्व ९ · शल्य  |  युद्धकाण्ड  |  अध्याय ९७–१०८

९७. शल्यक निष्ठा......................................................................................................................... 0

९८. विभीषणक बाट..................................................................................................................... 0

९९. कुम्भकर्णक जागब................................................................................................................. 0

१००. दूसर समझौता..................................................................................................................... 0

१०१. रोगीक समय........................................................................................................................ 0

१०२. मरम्मतिक तह...................................................................................................................... 0

१०३. सकारात्मक युक्ति................................................................................................................ 0

१०४. शक्तिक प्रश्न...................................................................................................................... 0

१०५. बिनौटक पुल........................................................................................................................ 0

१०६. उपचारक स्वीकार................................................................................................................. 0

१०७. पाँच हस्ताक्षर...................................................................................................................... 0

१०८. जलस्तरक बाहर................................................................................................................... 0

पर्व १० · सौप्तिक  |  युद्धकाण्ड  |  अध्याय १०९–१२०

१०९. रातिक सन्धि........................................................................................................................ 0

११०. गोदाम खुलल....................................................................................................................... 0

१११. नावक क्षमता....................................................................................................................... 0

११२. ईशानक हाथ........................................................................................................................ 0

११३. अश्वत्थामाक राति................................................................................................................. 0

११४. दवाइ आ बचल श्वास............................................................................................................. 0

११५. तस्वीरक अनुमति................................................................................................................. 0

११६. पुरान पाँख........................................................................................................................... 0

११७. नैराक चुनाव........................................................................................................................ 0

११८. उर्मिलाक थाकल हाथ............................................................................................................ 0

११९. देरिक दूरी............................................................................................................................ 0

१२०. भोरक पहिने........................................................................................................................ 0

पर्व ११ · स्त्री  |  युद्धकाण्ड  |  अध्याय १२१–१३२

१२१. नामक पुष्टि.......................................................................................................................... 0

१२२. अन्तिम देह.......................................................................................................................... 0

१२३. गान्धारीक प्रश्न..................................................................................................................... 0

१२४. मन्दोदरीक भीतर.................................................................................................................. 0

१२५. कुन्तीक स्वीकृति.................................................................................................................. 0

१२६. भातक मात्रा........................................................................................................................ 0

१२७. बचलक दोष........................................................................................................................ 0

१२८. चम्पाक उपचार..................................................................................................................... 0

१२९. रुहानीक सूची...................................................................................................................... 0

१३०. द्रौपदीक बचल दिन............................................................................................................... 0

१३१. सीताक अग्नि....................................................................................................................... 0

१३२. नम्बरक बाद......................................................................................................................... 0

पर्व १२ · शान्ति  |  उत्तरकाण्ड  |  अध्याय १३३–१४४

१३३. शासन के लेत...................................................................................................................... 0

१३४. युधिष्ठिरक अरुचि................................................................................................................. 0

१३५. भीष्मक शय्या...................................................................................................................... 0

१३६. पहिल बयान........................................................................................................................ 0

१३७. पुरान प्रतिवेदन..................................................................................................................... 0

१३८. दोषक अलग खाना............................................................................................................... 0

१३९. तर्कक पुनरागमन.................................................................................................................. 0

१४०. कर्म आ कारण..................................................................................................................... 0

१४१. मदद आ मुकदमा.................................................................................................................. 0

१४२. दवाइक स्रोत....................................................................................................................... 0

१४३. आश्रयक नियम.................................................................................................................... 0

१४४. कामक जिज्ञासा................................................................................................................... 0

पर्व १३ · अनुशासन  |  उत्तरकाण्ड  |  अध्याय १४५–१५६

१४५. राशनक पाँति...................................................................................................................... 0

१४६. फकीराक पास..................................................................................................................... 0

१४७. संकेतक कक्षा..................................................................................................................... 0

१४८. पद्माक फीस........................................................................................................................ 0

१४९. जानकीक खण्डन................................................................................................................. 0

१५०. चेहरा आ प्रमाण................................................................................................................... 0

१५१. शम्बूकक पाठ...................................................................................................................... 0

१५२. माटिक बकाया..................................................................................................................... 0

१५३. नदीक माप.......................................................................................................................... 0

१५४. सहमतिक दस्तावेज.............................................................................................................. 0

१५५. हिंसाक गवाही..................................................................................................................... 0

१५६. नियमक अपवाद.................................................................................................................. 0

पर्व १४ · अश्वमेध  |  उत्तरकाण्ड  |  अध्याय १५७–१६८

१५७. छूटल घोड़ाक बाट................................................................................................................ 0

१५८. अर्जुनक पहिचान.................................................................................................................. 0

१५९. चलैत अभिलेख.................................................................................................................... 0

१६०. सरिताक योगदान................................................................................................................. 0

१६१. मैथिलीक अपना नाम............................................................................................................ 0

१६२. प्रमाताक दावा...................................................................................................................... 0

१६३. पुरान पुस्तक नव भूमिका....................................................................................................... 0

१६४. उर्मिलाक देय....................................................................................................................... 0

१६५. वाक्यक तात्पर्य.................................................................................................................... 0

१६६. बुनकरक बाजार................................................................................................................... 0

१६७. बिना सम्राटक नाप............................................................................................................... 0

१६८. फेर लौटत प्रति.................................................................................................................... 0

पर्व १५ · आश्रमवासिक  |  उत्तरकाण्ड  |  अध्याय १६९–१८०

१६९. धृतराष्ट्रक हाथ..................................................................................................................... 0

१७०. गान्धारीक प्रस्थान................................................................................................................. 0

१७१. कुन्तीक शेष वचन................................................................................................................ 0

१७२. ईशानक कमरा..................................................................................................................... 0

१७३. मैथिलीक दूरी...................................................................................................................... 0

१७४. माइक औषधि..................................................................................................................... 0

१७५. कबीरक चिट्ठी...................................................................................................................... 0

१७६. सरिताक भोर...................................................................................................................... 0

१७७. वृद्धक सहमति..................................................................................................................... 0

१७८. विदुरक मार्ग........................................................................................................................ 0

१७९. निजी क्षमा.......................................................................................................................... 0

१८०. आश्रयक बाहर..................................................................................................................... 0

पर्व १६ · मौसल  |  उत्तरकाण्ड  |  अध्याय १८१–१९२

१८१. यादवक उत्सव..................................................................................................................... 0

१८२. मादक दिन........................................................................................................................... 0

१८३. स्मारकक ठेका..................................................................................................................... 0

१८४. रुहानीक चुनाव.................................................................................................................... 0

१८५. दानक शर्त........................................................................................................................... 0

१८६. ताराक भूल......................................................................................................................... 0

१८७. रसोइक घाटा....................................................................................................................... 0

१८८. औजारक बाजार................................................................................................................... 0

१८९. बलरामक दूराइ..................................................................................................................... 0

१९०. कृष्णक अन्त........................................................................................................................ 0

१९१. सबटा टूटल नहि................................................................................................................... 0

१९२. नव मालिकक डर.................................................................................................................. 0

पर्व १७ · महाप्रस्थानिक  |  उत्तरकाण्ड  |  अध्याय १९३–२०४

१९३. यात्राक घोषणा..................................................................................................................... 0

१९४. द्रौपदीक बाट....................................................................................................................... 0

१९५. भाइसभक दूरी..................................................................................................................... 0

१९६. फकीराक स्टेशन.................................................................................................................. 0

१९७. पहिल कोठरी....................................................................................................................... 0

१९८. मृतकक फोन....................................................................................................................... 0

१९९. बिना नामक कथा................................................................................................................. 0

२००. शब्दक अन्तिम जाँच.............................................................................................................. 0

२०१. सीमातीर्थक विदाइ................................................................................................................ 0

२०२. कबीरक वापसी.................................................................................................................... 0

२०३. साथक जीव......................................................................................................................... 0

२०४. पर्वत नहि दरबज्जा............................................................................................................... 0

पर्व १८ · स्वर्गारोहण  |  उत्तरकाण्ड  |  अध्याय २०५–२१६

२०५. स्वर्गक सूची........................................................................................................................ 0

२०६. उत्तरा आ परीक्षित................................................................................................................ 0

२०७. जनमेजयक प्रश्न.................................................................................................................. 0

२०८. उग्रश्रवाक श्रोता................................................................................................................... 0

२०९. लव कुशक पाठ.................................................................................................................... 0

२१०. भामतीक चारिम सूत्र............................................................................................................. 0

२११. उदयनक शेष तर्क................................................................................................................. 0

२१२. गङ्गेशक कक्षा..................................................................................................................... 0

२१३. मैथिलीक अपना वाणी........................................................................................................... 0

२१४. नैराक खाली जगह................................................................................................................ 0

२१५. वितरित अभिलेख................................................................................................................. 0

२१६. कुरुक्षेत्रम् अन्तर्मनक............................................................................................................. 0


 

महाकाव्य–दर्शन : सम्बन्ध-मानचित्र

सात रामायण-काण्ड आ अठारह महाभारत-पर्वक कथा-सम्बन्ध निम्न तालिकामे उपन्यासक स्वीकृत संरचनाक आधारपर दर्ज अछि। एहि तुलना सँ आधुनिक पात्रसभक प्राचीन पात्रक पुनर्जन्म वा जातीय समतुल्यता अभिप्रेत नहि अछि।

रामायणक सात काण्ड : कथाक यात्रा

काण्ड

महाभारतक पर्व

अध्याय

सामाजिक–कथात्मक यात्रा

बालकाण्ड

१ आदि

१–१२

नामक जन्म, वंश, नगरक पुरान नदी आ पहिल मृत्यु-सूचना

अयोध्याकाण्ड

२ सभा

१३–२४

घर, अधिकार, प्रतिज्ञा आ सार्वजनिक अपमानसँ निष्कासन

अरण्यकाण्ड

३ वन आ ४ विराट

२५–४८

आश्रयसँ बाहरक जीवन, छद्मपरिचय, श्रम आ ज्ञानक पुनर्शिक्षा

किष्किन्धाकाण्ड

५ उद्योग

४९–६०

असमान सहयोगी, भङ्ग वचन, खोज आ सन्धिक पहिल प्रयास

सुन्दरकाण्ड

६ भीष्म, ७ द्रोण आ ८ कर्ण

६१–९६

सीमा लाँघि साक्ष्य आनब, गुरुक सत्ता, जन्म आ सन्देशक परीक्षा

युद्धकाण्ड

९ शल्य, १० सौप्तिक आ ११ स्त्री

९७–१३२

सहकारक बीच आपदा, रातिक हानि, मृतक आ बचल लोकक सामना

उत्तरकाण्ड

१२ शान्ति सँ १८ स्वर्गारोहण

१३३–२१६

उत्तरदायित्व, पुनर्वास, घरवापसी, विघटन आ अपूर्ण भविष्य

महाभारतक अठारह पर्व : २१६ अध्यायक संरचना

पर्व

रामायणक काण्ड

अध्याय

कथाक मुख्य धागा

१ आदि

बालकाण्ड

१–१२

नाम-सूची आ पोखरि-घाट

२ सभा

अयोध्याकाण्ड

१३–२४

सभा/निजता आ विस्थापन

३ वन

अरण्यकाण्ड

२५–३६

अफवाह/वन-अधिकार/पढ़ाइ

४ विराट

अरण्यकाण्ड

३७–४८

श्रम-पंजी आ ढाँचाक नाप

५ उद्योग

किष्किन्धाकाण्ड

४९–६०

असमान गठबन्धन आ जल-लाभक हिसाब

६ भीष्म

सुन्दरकाण्ड

६१–७२

वचन, चेतावनी आ अस्पताल

७ द्रोण

सुन्दरकाण्ड

७३–८४

प्रमाण, महेश-हत्या आ सीमाविहार

८ कर्ण

सुन्दरकाण्ड

८५–९६

सत्ताइस नामक चरणबद्ध उत्तर

९ शल्य

युद्धकाण्ड

९७–१०८

सहमति आ आपदासँ पहिने कारण-जाल

१० सौप्तिक

युद्धकाण्ड

१०९–१२०

बचावमे वास्तविक श्रम/असफल ढाँचा

११ स्त्री

युद्धकाण्ड

१२१–१३२

निश्चित मृत्यु आ शोकक देह

१२ शान्ति

उत्तरकाण्ड

१३३–१४४

जाँच/दायित्व/शासन

१३ अनुशासन

उत्तरकाण्ड

१४५–१५६

अधिकार-पत्र, घाटक पंजी आ विद्यालय

१४ अश्वमेध

उत्तरकाण्ड

१५७–१६८

श्रेय, जलमाप, पुनर्वासक सार्वजनिक अनुपालन

१५ आश्रमवासिक

उत्तरकाण्ड

१६९–१८०

वृद्ध देखभाल, प्रेम आ व्यक्तिगत दूरी

१६ मौसल

उत्तरकाण्ड

१८१–१९२

स्मारक, नवा ठेका आ सुधारक दोष

१७ महाप्रस्थानिक

उत्तरकाण्ड

१९३–२०४

सुरक्षित स्मृति, प्रतिलिपि आ घरवापसी

१८ स्वर्गारोहण

उत्तरकाण्ड

२०५–२१६

ज्ञान-अधिकार, प्रकाशित नाम आ शेष जीवन


 

दार्शनिक सम्बन्ध-मानचित्र

मूल शास्त्रीय सिद्धान्त आ उपन्यासक कथात्मक प्रयोगक अन्तर बनौने राखबाक लेल तीनू ग्रन्थक तत्त्व, पुनरावृत्ति आ कथानक-निर्णय अलग देखाओल गेल अछि।

भामती : अध्यास आ चतुःसूत्री

विषय

पर्व/प्रत्यावर्तन

कथाक प्रयोग

अध्यास

पर्व १ आ २; फेर ११ आ १८

नामकेँ देह, टाइटलकेँ चरित्र आ पंजीकेँ सम्पूर्ण मनुष्य मानबाक भूल टूटत

अथातो ब्रह्मजिज्ञासा

पर्व ३; फेर १२

जिज्ञासाक अधिकार जन्म आ उपाधिसँ बाहर जाएत; मृणालक प्रश्न शिक्षकक उत्तर बदलत

जन्माद्यस्य यतः

पर्व ५ आ ९

कारणक खोज एक दोषीपर नहि रुकत; तइयो विशिष्ट अपराधक व्यक्तिगत दायित्व बचत

शास्त्रयोनित्वात्

पर्व ७ आ १४

प्रमाण, प्रामाण्य आ लिखित अधिकारक सीमा; ज्ञान निर्माणमे घरेलू श्रमक श्रेय

तत्तु समन्वयात्

पर्व ८ आ १८

परस्पर वचनक तात्पर्य जाँचल जाएत; मतभेद मिटा देब समन्वय नहि मानल जाएत

न्यायकुसुमाञ्जलि : पाँच स्तबक

स्तबक

दार्शनिक प्रश्न

मुख्य पर्व आ परिणाम

प्रथम

अदृष्ट, पारलौकिक साधन आ चेतन अधिष्ठाता सम्बन्धी विमर्श

पर्व ३ आ ५; उदयनक कालधारामे कर्मफलपर विवाद, आधुनिकतामे अदेखल कारणक अनुशासन

द्वितीय

ईश्वर बिना अनुष्ठानक सम्भावना; प्रामाण्यपर मीमांसक आपत्ति

पर्व ५ आ १२; एक प्रधानक बिना सामूहिक काम सम्भव अछि की, ई आधुनिक प्रश्न मूल विवादक संग संवाद करत

तृतीय

ईश्वरकेँ बाधित करैत कहल प्रमाणक परीक्षण

पर्व ६ आ ७; अनुपलब्धि, असिद्धि आ निषेधक अन्तर; अनुपस्थित नामसँ व्यक्तिक अनस्तित्व नहि

चतुर्थ

ईश्वरक प्रमातृत्व, प्रमा आ ज्ञानक यथार्थता

पर्व ८ आ १४; सर्वज्ञ वक्ताक दावा, पुरान ज्ञान आ नव ज्ञान; संस्थाक विश्वसनीयता जाँचल जाएत

पञ्चम

ईश्वरक पक्षमे सकारात्मक अनुमान आ हुनकर प्रत्युत्तर

पर्व ९, १२ आ १८; उदयनक पक्ष पूरा शक्ति पाओत, विरोधी प्रश्नो; आपदा कोनो मतक सस्ता निर्णायक प्रमाण नहि बनत

तत्त्वचिन्तामणि : प्रमाण-विभाग

प्रमाण-विषय

कथात्मक प्रयोग

मुख्य पर्व

प्रत्यक्ष

गवाहीक प्रकाश, दूरी, इन्द्रियसम्पर्क आ भ्रम; दृष्टिहीनताकेँ समस्त ज्ञानक अभाव नहि मानब

१, ४, ६ आ १३

अनुमान

व्याप्ति, उपाधि, पक्षता, परामर्श आ हेत्वाभास; खेपक गाड़ी देखबासँ प्रत्येक अपराध सिद्ध नहि

४, ७, ९ आ १२

ईश्वरानुमान

कर्तृत्व, शक्ति आ कारणपर गङ्गेशक विशिष्ट विवाद; तर्क आ शोकक असमाप्य अन्तर

६, ९, १२ आ १८

उपमान

सादृश्यसँ नाम आ वस्तुक सम्बन्ध बुझब; मिलैत चेहरा वा जातीय रूढ़ि पहिचानक पर्याप्त प्रमाण नहि

३, ७ आ १३

शब्द

आकाङ्क्षा, योग्यता, आसत्ति आ तात्पर्य; गवाही, डिजिटल कटौती, मौन आ अनुवाद

२, ८, १४ आ १७


 

पात्र–वंश आ सम्बन्धक मानचित्र

वंश–सम्बन्ध केवल ओतहि देल गेल अछि जतय पाण्डुलिपिमे स्पष्ट प्रमाण भेटैत अछि। अन्यथा निम्न समूह “कथात्मक/सामाजिक वृत्त” छथि, रक्तसम्बन्धक दावा नहि। मूल कथामे जन्म, पालन-पोषण आ सामुदायिक संगक भिन्नता बनल रहत।

प्रमाणित पारिवारिक सम्बन्ध

सम्बन्ध–रेखा

कथामे प्रमाणित स्थिति

सरिता → नैरा

माइ–बेटी; नैराक मृत्यु अपरिवर्तनीय।

सुभद्रा → कबीर

जन्मदात्री–सन्तानक प्रत्यक्ष गवाही; मूल जन्म-अभिलेखक पुष्टि अधूर। पालन करनिहारी माय अलग व्यक्ति।

शकुन्तला → नतिनी

पीढ़ीगत सम्बन्ध; नतिनीक शिक्षाक स्वतन्त्र निर्णय।

यूसुफ → बेटा

पिता–पुत्रक पेशा चुनबाक भिन्न निर्णय।

मीरा बंजारा ↔ बहिन

बहिनसभ; ढुलाईक ग्राहक आ कामक स्वतन्त्र अधिकार।

अनुपमा सेन ↔ नानी

नानीक पुरान निजी पत्र आ साझा प्रतिक अधिकार।

सात मुख्य सामाजिक–कथात्मक वृत्त

दास आ स्टेशनक सम्बन्ध

पात्र : सरिता, नैरा, संकेत, फकीरा

सम्बन्ध आ द्वन्द्व : जीवनक पहिचान; सुरक्षा लेल नुकाएल नाम आ प्रकाशनक अधिकारक संघर्ष

मिश्र परिवार आ पाठशाला

पात्र : मैथिली, ईशान, सुभद्रा, कबीर

सम्बन्ध आ द्वन्द्व : दर्शनक श्रेय, पालन आ जन्मक भेद; संरक्षणक भीतर अधिकारहरण

मल्लिक आ शिल्पी मुहल्ला

पात्र : श्याम, तारा, ललित, शकुन्तला

सम्बन्ध आ द्वन्द्व : शिल्पक दाम, जलनिकासक माप, नव पीढ़ीक पेशा चुनबाक स्वतन्त्रता

बुनकर आ वस्त्रवृत्त

पात्र : यूसुफ, पार्वती, नसीम, उर्मिला

सम्बन्ध आ द्वन्द्व : मजदूरी, गोपनीयता, सीमा आ गलत खेपक आरोप; घरक भीतर पीढ़ीक असहमति

रुहानीक आश्रय आ चौक

पात्र : रुहानी, चम्पा, रुखसाना

सम्बन्ध आ द्वन्द्व : संरक्षण, कमाइ आ आत्मनिर्णय; आश्रयदाता सेहो नियन्त्रण छोड़बाक सीखत

घुमन्तु आ नदीक वृत्त

पात्र : जानकी, हीरा, देवकी आ प्रवासी परिवार

सम्बन्ध आ द्वन्द्व : बाट आ आवागमनक अधिकार; अफवाहक विरुद्ध रक्षा, अपन गलतीक स्वीकार

कारोबार आ उपचार

पात्र : देवव्रत, अनिरुद्ध, अदिति

सम्बन्ध आ द्वन्द्व : मुनाफा, चिकित्सकीय निर्भरता आ वास्तविक सेवा; अलग स्तरक अपराध आ दायित्व

प्राचीन–आधुनिक कथा : पात्र-समूह

रामायण जन्म आ घर

जनक, सीता, उर्मिला, माण्डवी, श्रुतकीर्ति, दशरथ, कौसल्या, कैकेयी, सुमित्रा, मन्थरा

जन्म, विवाह, सेवाक श्रम, उत्तराधिकार आ प्रतिज्ञाक कीमत; १–३ आ १३

रामायण निर्वासन आ संग

राम, लक्ष्मण, भरत, शत्रुघ्न, गुह, केवट प्रसंगक नाविक, शबरी, अहल्या, अनुसूया, ऋषि आ आश्रमक अनाम श्रमजीवी

भरोसा, देह, वनक अधिकार आ आश्रयक शर्त; ३–५, १२ आ १५

रामायण खोज आ प्रतिपक्ष

सुग्रीव, वाली, तारा, अङ्गद, हनुमान, जाम्बवान, सम्पाति, जटायु, त्रिजटा, मन्दोदरी, विभीषण, रावण, कुम्भकर्ण, इन्द्रजित

गठबन्धनक दोष, समाचार, विपक्षक परिवार आ युद्धक कीमत; ५–११

रामायण युद्धोत्तर

सीता, लव, कुश, भरत, उर्मिला, शम्बूकक पाठपरम्परासम्बन्धी प्रसंग आ अनाम नागरिक

जनमत, अध्ययनक अधिकार, घरवापसी आ कथा कहबाक हक; १२–१८; पाठभेदक उल्लेखसहित

महाभारत आरम्भ आ सत्ता

सत्यवती, गङ्गा, शान्तनु, भीष्म, अम्बा, व्यास, विदुर, धृतराष्ट्र, गान्धारी, कुन्ती, माद्री

नदी, वंश, प्रतिज्ञा, नियोग, राज्य आ स्त्रीक निर्णय; १, २, ६ आ ११

महाभारत शिक्षा आ वन

द्रोण, कृप, एकलव्य, द्रुपद, शिखण्डी, हिडिम्बा, घटोत्कच, उलूपी, चित्राङ्गदा, नाग आ वनसमुदायक कल्पित सहायक पात्र

ज्ञानक प्रवेश, जंगलक हित, विवाह आ वंशक असमान स्वीकृति; ३–७

महाभारत सभा आ सन्धि

युधिष्ठिर, भीम, अर्जुन, नकुल, सहदेव, द्रौपदी, कृष्ण, सुभद्रा, दुर्योधन, दुःशासन, शकुनि, विकर्ण, युयुत्सु

अधिकार, खेल, मौन, अपमान, धर्मक टकराव आ शान्तिक अवसर; २, ५, ८ आ ९

महाभारत युद्ध आ जन्म

कर्ण, राधा, अधिरथ, अभिमन्यु, उत्तरा, अश्वत्थामा, कृप, कृतवर्मा, शल्य, संजय

जन्मसँ बड़ पालन, युद्धक सीमा, रात्रिहिंसा आ साक्षी; ६–११

महाभारत शेष जीवन

गान्धारी, कुन्ती, द्रौपदी, उत्तरा, युयुत्सु, विदुर, परीक्षित, जनमेजय, उग्रश्रवा, शौनक आ श्रोतासभ

जीवितक देय, कथनक सत्ता, प्रतिशोधक श्रृंखला आ अन्तिम यात्राक प्रश्न; ११–१८

भामती

वाचस्पति मिश्र, शंकरक भाष्यक वाणी; लोकाख्यान प्रेरित भामती; कल्पित मृणाल आ लोहना

अध्यास आ चतुःसूत्रीक वास्तविक विवाद, श्रम, जिज्ञासा आ सहलेखन; १, ३, ५, ७, ८, १४ आ १८

न्यायकुसुमाञ्जलि

उदयन; मीमांसक, बौद्ध, चार्वाक आ अन्य पूर्वपक्षक कल्पित वक्ता

पाँच स्तबकक प्रश्नपर पूरा पक्ष आ प्रत्युत्तर; ३, ५–९, १२ आ १८

तत्त्वचिन्तामणि

गङ्गेश; परम्परागत आ नव पूर्वपक्ष; कल्पित मालती, माधव आ पाठशालाक श्रमिक

चारि प्रमाणखण्ड, पृथक् ईश्वरानुमान आ उदाहरण बदलएबला नव प्रश्न; १–९, १२–१४, १७ आ १८


 

मुख्य पात्रसभक स्वत्व आ निर्णय

ई सूची उपन्यासक पात्र-पंजीसँ लेल गेल अछि; एहि मे लिखल उम्र मूल पंजीक अछि, जैविक सम्बन्धक स्वतन्त्र पुष्टि नहि।

नैरा दास ३४

लक्ष्य : अभिलेख पुनर्स्थापन आ अपन श्रमपर अधिकार

कठिन निर्णय : सत्यक जल्दी प्रकाशनसँ साक्षीक सुरक्षा भङ्ग; फेर अपन गलती सार्वजनिक करब

सरिता ५८

लक्ष्य : जीवित रहबाक प्रमाण आ छूटल स्त्रीक कामक श्रेय

कठिन निर्णय : सुरक्षा लेल बदलल नामक रास्ताक दुरुपयोग स्वीकार करब

संकेत १६

लक्ष्य : सम्प्रेषणक अपन माध्यम आ तकनीकी शिक्षा

कठिन निर्णय : अपन चित्र आ फोनक सामग्री बिना सम्मति उपयोग रोकब

फकीरा ६०

लक्ष्य : कमाइ, आवागमन आ स्वास्थ्यक अधिकार

कठिन निर्णय : सुनेल घटनाकेँ देखल घटना कहबाक दबाव अस्वीकार करब

रुहानी ४२

लक्ष्य : सुरक्षित आश्रय आ समुदायमे सम्मान

कठिन निर्णय : आश्रितक निर्णयपर अपन नियन्त्रण छोड़ब

चम्पा ३६

लक्ष्य : माइक उपचार, मजदूरी आ अपन प्रेम

कठिन निर्णय : मददक बदला माँगल निजी विवरण देब अथवा नहि

जानकी ३९

लक्ष्य : घुमन्तु परिवारक सुरक्षा

कठिन निर्णय : बच्चा चोरीक झूठ आरोप रोकैत अपन अलग आर्थिक धोखा स्वीकार करब

यूसुफ ४९

लक्ष्य : बुनकरक कारोबार आ बेटाक विकल्प

कठिन निर्णय : लाभदायक गलत खेप लौटा देब

पार्वती ४५

लक्ष्य : बुनाइमे अपन श्रेय; पवित्रा पटवाक गँथाइसँ अलग जीविका

कठिन निर्णय : सामूहिक माँगमे स्त्रीक देय मेटएबाक विरोध

उर्मिला ४१

लक्ष्य : मजदूरी आ अस्पतालक कपड़ा पंजीक सुधार

कठिन निर्णय : परिवारक जरूरतक बीच जोखिमपूर्ण गवाही

तारा २४

लक्ष्य : शिल्प, जलमाप आ अभिलेखक साझा नियन्त्रण

कठिन निर्णय : अपन परिवारक पुरान अवैध सौदा सेहो दर्ज करब

ललित ५२

लक्ष्य : सुरक्षित निर्माण आ देय भुगतान

कठिन निर्णय : ठेकाक गलत बिलपर हस्ताक्षर अस्वीकार करब

शकुन्तला ६३

लक्ष्य : माटिक कामक दाम आ नतिनीक शिक्षा

कठिन निर्णय : उत्तराधिकारक पुरान पारिवारिक नियम बदलब

हीरा ४७

लक्ष्य : जलमार्ग आ नाविकक मापकेँ मान्यता

कठिन निर्णय : जोखिमक वास्तविक सीमा सभकेँ बताकऽ उद्धारक योजना बदलब

अदिति ३८

लक्ष्य : नगरक निकासी सुधारब

कठिन निर्णय : अपन पहिनुक त्रुटिपूर्ण प्रतिवेदन वापस लेब

कबीर ४०

लक्ष्य : न्यायिक सहायता आ पालक परिवारक रक्षा

कठिन निर्णय : अपन जन्मरहस्यक दस्तावेज सबूत बनएब

मैथिली ६१

लक्ष्य : दार्शनिक सहलेखनक श्रेय

कठिन निर्णय : सरिताक श्रम दबएबामे अपन दोष स्वीकार करब

ईशान ६७

लक्ष्य : पाठशाला, विद्वत्ता आ प्रतिष्ठा

कठिन निर्णय : वास्तविक ज्ञान रहितो श्रेयहरणक दोषसँ बचाव नहि करब

देवव्रत ५५

लक्ष्य : व्यापार, वंश आ सार्वजनिक प्रभाव

कठिन निर्णय : अन्तिम संकटमे गोदाम खोलब; तकर बादो जाँच स्वीकार करबाक संघर्ष

अनिरुद्ध ४६

लक्ष्य : चिकित्सालय आ रोगीक उपचार

कठिन निर्णय : आपूर्तिक गड़बड़ीमे अपन भाग स्वीकार करब

सुभद्रा ६२

लक्ष्य : अपन जीवनक कथापर अधिकार

कठिन निर्णय : कबीरक जन्म सार्वजनिक करबाक कीमत तय करब

रुखसाना ४४

लक्ष्य : रसोइक आर्थिक स्वावलम्बन

कठिन निर्णय : मुफ्त भोजनक सार्वजनिक अपेक्षा आ श्रमक दाम दुनू सम्हारब

पद्मा ३२

लक्ष्य : सांकेतिक सम्प्रेषणक मध्यस्थता आ अपन शिक्षण

कठिन निर्णय : सहायकक भूमिकामे विलीन भेलासँ इन्कार; फीस आ श्रेय माँगब

महेश मंडल ५०

लक्ष्य : गवाही देब आ परिवारक भविष्य

कठिन निर्णय : सुरक्षा सुनिश्चित भेलासँ पहिने सार्वजनिक पहिचानक परिणाम भोगब


 

१५७ व्यवसाय–समुदाय : पात्र आ कथावृत्त

ई १५७ प्रविष्टि उपन्यासक पात्र आ सामाजिक–व्यवसाय-वृत्तक वर्णक्रम नहि, मूल पंजीक क्रम अनुसार अछि। समुदाय अथवा व्यवसाय जन्मसँ पात्रक स्वभाव निर्धारित नहि करैत। अधोलिखित अध्याय-संख्या कथा मे हुनकर प्रमुख प्रसंग देखबैत अछि; ओकरा वंश-सम्बन्धक प्रमाण नहि मानल जाए।

१ · बरही

पात्र-संकेत : ललित विश्वकर्मा

सम्बद्ध अध्याय : ९ · ४१ · १६७

२ · डोम

पात्र-संकेत : श्याम

सम्बद्ध अध्याय : ९ · ४९ · १८६

३ · कुम्हार

पात्र-संकेत : शकुन्तला पंडित

सम्बद्ध अध्याय : ७ · ४२ · १५२

४ · मलाह

पात्र-संकेत : हीरा सहनी

सम्बद्ध अध्याय : ९ · ४७ · १५३

५ · जोलहा

पात्र-संकेत : यूसुफ अंसारी

सम्बद्ध अध्याय : ३९ · ४५ · १६६

६ · पटवा; ततमा ताँतीक अलग परिवार

पात्र-संकेत : पार्वती ताँती आ पवित्रा पटवा

सम्बद्ध अध्याय : ३९ · ४९ · १६६

७ · दर्जी

पात्र-संकेत : नसीम इदरीसी

सम्बद्ध अध्याय : ३७ · ८७ · १६५

८ · धुनिया

पात्र-संकेत : रहीम मंसूरी

सम्बद्ध अध्याय : ४६ · ८० · १४२

९ · धोबि

पात्र-संकेत : उर्मिला

सम्बद्ध अध्याय : ९ · ४० · १२१

१० · रंगरेज

पात्र-संकेत : सकीना बदलल

सम्बद्ध अध्याय : ४६ · ८० · १६६

११ · गरेड़ी

पात्र-संकेत : देवकी पाल

सम्बद्ध अध्याय : ८ · ५८ · १६७

१२ · लोहार

पात्र-संकेत : हरिनारायण शर्मा

सम्बद्ध अध्याय : ४४ · ९३ · १८८

१३ · कसेरा

पात्र-संकेत : मीना साह

सम्बद्ध अध्याय : ४३ · ६५ · १४२

१४ · सोनार

पात्र-संकेत : कमला ठाकुर

सम्बद्ध अध्याय : ४३ · ९० · १६५

१५ · कानू

पात्र-संकेत : रघु साहु

सम्बद्ध अध्याय : ३७ · ५६ · १८७

१६ · हलुआइ

पात्र-संकेत : चन्द्रिका राय

सम्बद्ध अध्याय : ३७ · ५६ · १८७

१७ · तेली

पात्र-संकेत : बिन्देश्वरी साहु

सम्बद्ध अध्याय : ७ · ४३ · १६६

१८ · नोनिया आ बेलदारक संयुक्त वृत्त

पात्र-संकेत : अमृता चौहान आ गोमती बेलदार

सम्बद्ध अध्याय : ७ · १०२ · १६७

१९ · कुरेड़ी

पात्र-संकेत : बटोही धामी

सम्बद्ध अध्याय : २८ · ५८ · १९१

२० · बरइ

पात्र-संकेत : फूलो चौरसिया

सम्बद्ध अध्याय : ८ · ५८ · १६७

२१ · पासी

पात्र-संकेत : सूरज चौधरी

सम्बद्ध अध्याय : ८ · ५६ · १८५

२२ · सूड़ी आ कलवार

पात्र-संकेत : महेन्द्र महासेठ तथा बिनोद जायसवाल

सम्बद्ध अध्याय : ७ · ९३ · १४१

२३ · लहेरी

पात्र-संकेत : रेखा साहु

सम्बद्ध अध्याय : ४३ · ५९ · १८६

२४ · चमार चर्मकार रविदास

पात्र-संकेत : उषा राम

सम्बद्ध अध्याय : ४३ · १०५ · १६६

२५ · माली

पात्र-संकेत : नन्दिनी भंडारी

सम्बद्ध अध्याय : ८ · ५८ · १६७

२६ · ब्राह्मण

पात्र-संकेत : मैथिली

सम्बद्ध अध्याय : ३२ · ८२ · २१३

२७ · कायस्थ

पात्र-संकेत : रमा कर्ण

सम्बद्ध अध्याय : १३ · ८६ · २१५

२८ · राजपूत

पात्र-संकेत : राघव सिंह

सम्बद्ध अध्याय : ६४ · ७० · १४०

२९ · भूमिहार

पात्र-संकेत : सुधा राय

सम्बद्ध अध्याय : ६ · ८९ · १६८

३० · यादव गोआर

पात्र-संकेत : भोला यादव

सम्बद्ध अध्याय : ३८ · ५५ · १८९

३१ · कुर्मी

पात्र-संकेत : सुशीला महतो

सम्बद्ध अध्याय : १० · ५७ · १५४

३२ · कोइरी कुशवाहा

पात्र-संकेत : रमेश कुशवाहा

सम्बद्ध अध्याय : ११ · ६० · १६८

३३ · धानुक

पात्र-संकेत : मीरा मंडल

सम्बद्ध अध्याय : २९ · ३५ · १४७

३४ · अमात

पात्र-संकेत : किरण राउत

सम्बद्ध अध्याय : ५ · ८५ · १६४

३५ · बेलदार

पात्र-संकेत : गोमती बेलदार

सम्बद्ध अध्याय : १० · १०२ · १३८

३६ · बिन्द

पात्र-संकेत : रमणी बिन्द

सम्बद्ध अध्याय : १२ · ८६ · १५५

३७ · केवट

पात्र-संकेत : मधु केवट

सम्बद्ध अध्याय : २६ · ७३ · २०१

३८ · केवर्त

पात्र-संकेत : विनोद केवर्त

सम्बद्ध अध्याय : ४५ · ७९ · १६३

३९ · तियर

पात्र-संकेत : फूलमती तियर

सम्बद्ध अध्याय : ३८ · ५७ · १६४

४० · गोंढ़ी

पात्र-संकेत : रेणु गोंढ़ी

सम्बद्ध अध्याय : ११ · ८८ · १५४

४१ · वनपर

पात्र-संकेत : रतन वनपर

सम्बद्ध अध्याय : १० · ६८ · १५३

४२ · खरकौट

पात्र-संकेत : सरोज खरकौट

सम्बद्ध अध्याय : ४० · ५९ · १६२

४३ · नोनफर

पात्र-संकेत : बदरी नोनफर

सम्बद्ध अध्याय : २४ · १३६ · १६८

४४ · बीन

पात्र-संकेत : केशरी बीन

सम्बद्ध अध्याय : ६ · १११ · १५१

४५ · कठौतिया

पात्र-संकेत : सोना कठौतिया

सम्बद्ध अध्याय : २५ · १०० · १६३

४६ · नौआ हजाम

पात्र-संकेत : सरस्वती ठाकुर

सम्बद्ध अध्याय : १८ · ३६ · १४८

४७ · कहार

पात्र-संकेत : मदन राउत

सम्बद्ध अध्याय : ३६ · १०१ · १४७

४८ · महापात्र

पात्र-संकेत : शशिभूषण मृत्यु

सम्बद्ध अध्याय : ७१ · १२२ · २०५

४९ · पंडा

पात्र-संकेत : नीरज

सम्बद्ध अध्याय : १४ · १३२ · २०६

५० · भाट हिन्दू

पात्र-संकेत : चेतन भट

सम्बद्ध अध्याय : ४ · ९१ · २०८

५१ · भाट मुस्लिम

पात्र-संकेत : रशीद भाट

सम्बद्ध अध्याय : ५ · ६० · २०७

५२ · पमरिया

पात्र-संकेत : फूलमती पमरिया

सम्बद्ध अध्याय : ६ · ५९ · २०९

५३ · बक्खो

पात्र-संकेत : हसन आ जुबैदा बस

सम्बद्ध अध्याय : ४ · २३ · १९६

५४ · दुसाध पासवान

पात्र-संकेत : हरिचरण पासवान

सम्बद्ध अध्याय : २५ · १०१ · १६१

५५ · मुसहर

पात्र-संकेत : सुगनी सदाय

सम्बद्ध अध्याय : १२ · १०४ · १६५

५६ · भुइयाँ

पात्र-संकेत : रतन भुइयाँ

सम्बद्ध अध्याय : ५ · ८५ · १६८

५७ · बन्तर

पात्र-संकेत : सावित्री सरदार

सम्बद्ध अध्याय : १३ · ८७ · १४५

५८ · बौरी

पात्र-संकेत : केदार बौरी

सम्बद्ध अध्याय : २७ · ८१ · १६४

५९ · भोगता

पात्र-संकेत : राजो भोगता

सम्बद्ध अध्याय : ३५ · ७५ · १४९

६० · भूमिज

पात्र-संकेत : आशा भूमिज

सम्बद्ध अध्याय : ११ · ७४ · २००

६१ · चौपाल

पात्र-संकेत : अनिता चौपाल

सम्बद्ध अध्याय : १५ · ८८ · १५६

६२ · दबगर

पात्र-संकेत : कमलेश दबगर

सम्बद्ध अध्याय : ४२ · ९९ · १८८

६३ · घासी

पात्र-संकेत : रमेश घासी

सम्बद्ध अध्याय : ६ · ६० · २१०

६४ · हलालखोर

पात्र-संकेत : रानी हलालखोर

सम्बद्ध अध्याय : १० · १०३ · १४३

६५ · हरि मेहतर

पात्र-संकेत : ममता हरि

सम्बद्ध अध्याय : १२ · १०३ · १३७

६६ · कंजर

पात्र-संकेत : मोहन कंजर

सम्बद्ध अध्याय : ३० · ७८ · १५०

६७ · कुररियार

पात्र-संकेत : हीरावती कुररियार

सम्बद्ध अध्याय : २३ · ५३ · १८०

६८ · लालबेगी

पात्र-संकेत : रोजी लालबेगी

सम्बद्ध अध्याय : २८ · ८६ · १५५

६९ · नट हिन्दू

पात्र-संकेत : नन्दू नट

सम्बद्ध अध्याय : २६ · ५२ · १४६

७० · पान सवासी पनर

पात्र-संकेत : बसन्ती पान

सम्बद्ध अध्याय : १४ · ८९ · १५६

७१ · राजवार

पात्र-संकेत : दुलारी राजवार

सम्बद्ध अध्याय : ३८ · ५४ · १४५

७२ · तुरी

पात्र-संकेत : सोनमती तुरी

सम्बद्ध अध्याय : ३९ · ७३ · १६२

७३ · खत्वे

पात्र-संकेत : रामवती खत्वे

सम्बद्ध अध्याय : ८ · ७६ · १५९

७४ · राजभर

पात्र-संकेत : धनी राजभर

सम्बद्ध अध्याय : ९ · ५७ · १५२

७५ · राजधोब

पात्र-संकेत : उमा राजधोब

सम्बद्ध अध्याय : ४१ · ५० · १६०

७६ · कोरी

पात्र-संकेत : गीता कोरी

सम्बद्ध अध्याय : ४० · ७९ · १६५

७७ · लोध

पात्र-संकेत : फूलचन लोध

सम्बद्ध अध्याय : ४ · १०२ · १६३

७८ · नुराङ

पात्र-संकेत : नीलिमा नुराङ

सम्बद्ध अध्याय : ७ · ९० · १५४

७९ · देव

पात्र-संकेत : हेमा देव

सम्बद्ध अध्याय : ५ · ३४ · २१२

८० · कठबनिया

पात्र-संकेत : लक्ष्मी कठबनिया

सम्बद्ध अध्याय : ६ · ८५ · १६१

८१ · चिड़ीमार

पात्र-संकेत : पूनम चिड़ीमार

सम्बद्ध अध्याय : २७ · ५५ · १९९

८२ · धाँड़ी

पात्र-संकेत : शिव धाँड़ी

सम्बद्ध अध्याय : २५ · ७५ · १६४

८३ · धनकर धारिकार

पात्र-संकेत : रुचि धारिकार

सम्बद्ध अध्याय : ३९ · ५१ · १८४

८४ · कलार

पात्र-संकेत : बीना कलार

सम्बद्ध अध्याय : ४ · ९२ · १६८

८५ · नटुवा

पात्र-संकेत : हरि नटुवा

सम्बद्ध अध्याय : २६ · ५३ · १४८

८६ · सर्बरिया

पात्र-संकेत : अमला सर्बरिया

सम्बद्ध अध्याय : १६ · ७७ · १५६

८७ · दनुवार

पात्र-संकेत : दुर्गा दनुवार

सम्बद्ध अध्याय : २९ · ५४ · १९०

८८ · बोटे

पात्र-संकेत : शान्ति बोटे

सम्बद्ध अध्याय : २७ · ७४ · २०२

८९ · दराई

पात्र-संकेत : बिनु दराई

सम्बद्ध अध्याय : ११ · ७६ · २०३

९० · कुमाल

पात्र-संकेत : निरु कुमाल

सम्बद्ध अध्याय : ४२ · ७३ · १६२

९१ · माझी

पात्र-संकेत : गोपाल माझी

सम्बद्ध अध्याय : १० · १०८ · १५३

९२ · थारू

पात्र-संकेत : मीना थारू

सम्बद्ध अध्याय : १२ · ५७ · १६०

९३ · धिमाल

पात्र-संकेत : रचना धिमाल

सम्बद्ध अध्याय : ५ · ७५ · १४७

९४ · गंगाई

पात्र-संकेत : दुर्गा गंगाई

सम्बद्ध अध्याय : ३७ · ८१ · १५८

९५ · झाँगड़ धाँगर

पात्र-संकेत : लक्ष्मी झाँगड़

सम्बद्ध अध्याय : २५ · ८३ · १६३

९६ · किसान

पात्र-संकेत : निरंजन किसान

सम्बद्ध अध्याय : १३ · ८८ · १५५

९७ · कोचे

पात्र-संकेत : मालती कोचे

सम्बद्ध अध्याय : २४ · ५९ · १५१

९८ · मेचे

पात्र-संकेत : हीरा मेचे

सम्बद्ध अध्याय : ११ · ७७ · १५४

९९ · मुण्डा

पात्र-संकेत : चन्दा मुण्डा

सम्बद्ध अध्याय : ३१ · ७४ · २०१

१०० · पत्थरकट्टा कुसवाड़िया

पात्र-संकेत : पारो पत्थरकट्टा

सम्बद्ध अध्याय : ४१ · १०० · १३७

१०१ · राजवंशी

पात्र-संकेत : प्रतिमा राजवंशी

सम्बद्ध अध्याय : ३६ · ७६ · १५९

१०२ · सतार सन्थाल

पात्र-संकेत : लखन सतार

सम्बद्ध अध्याय : २६ · ८० · १६१

१०३ · ताजपुरिया

पात्र-संकेत : तुलसी ताजपुरिया

सम्बद्ध अध्याय : २८ · ९८ · २००

१०४ · शेख

पात्र-संकेत : सलमा शेख

सम्बद्ध अध्याय : १५ · १०१ · १४५

१०५ · सैयद

पात्र-संकेत : असद सैयद

सम्बद्ध अध्याय : १७ · ७८ · १४९

१०६ · पठान

पात्र-संकेत : इरफान खान

सम्बद्ध अध्याय : ४४ · ९४ · १४४

१०७ · मोगल

पात्र-संकेत : नाहिद मोगल

सम्बद्ध अध्याय : ४ · ९१ · १६५

१०८ · मलिक

पात्र-संकेत : शबनम

सम्बद्ध अध्याय : १४ · ९५ · १४१

१०९ · राइन कुजड़ा

पात्र-संकेत : रुखसाना भोजन

सम्बद्ध अध्याय : ३८ · ५५ · १८७

११० · कसाब कुरैशी

पात्र-संकेत : फरीदा कुरैशी

सम्बद्ध अध्याय : ३७ · ७९ · १५७

१११ · चिक

पात्र-संकेत : फरीद

सम्बद्ध अध्याय : ३८ · ८२ · १४६

११२ · डफाली

पात्र-संकेत : करीम डफाली

सम्बद्ध अध्याय : १२ · १९ · २०९

११३ · नट

पात्र-संकेत : साजिद नट

सम्बद्ध अध्याय : ३० · ५२ · २०८

११४ · भठियारा

पात्र-संकेत : अमीना भठियारा

सम्बद्ध अध्याय : ४ · ४२ · १८५

११५ · मिरियासीन

पात्र-संकेत : हमीदा मिरियासीन

सम्बद्ध अध्याय : ७ · २१ · २११

११६ · मदारी कलन्दर

पात्र-संकेत : जावेद कलन्दर

सम्बद्ध अध्याय : २५ · ५३ · १९५

११७ · मीरशिकार

पात्र-संकेत : सबीना मीरशिकार

सम्बद्ध अध्याय : २९ · ५८ · १९२

११८ · साई फकीर दीवान मदार

पात्र-संकेत : फकीरा

सम्बद्ध अध्याय : १ · ६७ · १४६

११९ · चूड़ीहार

पात्र-संकेत : फरजाना चूड़ीहार

सम्बद्ध अध्याय : ४४ · ६० · १८३

१२० · सिकिलगर

पात्र-संकेत : नजीर सिकिलगर

सम्बद्ध अध्याय : ४८ · ९२ · १८९

१२१ · नालबन्द

पात्र-संकेत : सलीम नालबन्द

सम्बद्ध अध्याय : ४१ · ९४ · १८८

१२२ · अबदल

पात्र-संकेत : सकीब अबदल

सम्बद्ध अध्याय : १६ · ५१ · १८६

१२३ · ईटफरोश गदहेड़ी

पात्र-संकेत : नूरजहाँ ईटफरोश

सम्बद्ध अध्याय : ४० · १०४ · १६४

१२४ · ठकुराई

पात्र-संकेत : रहीना ठकुराई

सम्बद्ध अध्याय : १९ · ९६ · १३९

१२५ · कुल्हैया

पात्र-संकेत : अमीर कुल्हैया

सम्बद्ध अध्याय : ८ · ७५ · २०२

१२६ · शेरशाहबादी

पात्र-संकेत : नसीमा शेरशाहबादी

सम्बद्ध अध्याय : ३४ · ७७ · १४८

१२७ · सुरजापुरी आत्मपरिचय

पात्र-संकेत : रफीक अपना

सम्बद्ध अध्याय : ९ · ७४ · १९८

१२८ · खटिक

पात्र-संकेत : कमलेश

सम्बद्ध अध्याय : ३९ · ७८ · १६२

१२९ · कपरिया

पात्र-संकेत : गौरी कपरिया

सम्बद्ध अध्याय : २२ · ५२ · १७९

१३० · गुलगुलिया

पात्र-संकेत : रेवा गुलगुलिया

सम्बद्ध अध्याय : ३१ · ३५ · १५०

१३१ · बंजारा

पात्र-संकेत : मीरा बंजारा

सम्बद्ध अध्याय : २७ · ७३ · २०४

१३२ · बारी

पात्र-संकेत : शान्ति बारी

सम्बद्ध अध्याय : ६ · ५० · १८४

१३३ · टिकुलहार

पात्र-संकेत : सुमन टिकुलहार

सम्बद्ध अध्याय : ४५ · ५९ · १८२

१३४ · तुरहा

पात्र-संकेत : बेला तुरहा

सम्बद्ध अध्याय : ५ · ५६ · १६०

१३५ · गंगोता

पात्र-संकेत : सूरज गंगोता

सम्बद्ध अध्याय : १० · ६९ · १५८

१३६ · दोनवार

पात्र-संकेत : तुलसी दोनवार

सम्बद्ध अध्याय : ११ · ९० · १६३

१३७ · दांगी

पात्र-संकेत : माधुरी दांगी

सम्बद्ध अध्याय : ४० · ५४ · १९०

१३८ · रोनियार

पात्र-संकेत : माधव रोनियार

सम्बद्ध अध्याय : ४७ · ९३ · १४३

१३९ · केशरवानी

पात्र-संकेत : विनीता केशरवानी

सम्बद्ध अध्याय : १२ · ८७ · १६१

१४० · माहुरी

पात्र-संकेत : शशि माहुरी

सम्बद्ध अध्याय : ७ · ९५ · १४०

१४१ · बरनवाल

पात्र-संकेत : अरुण बरनवाल

सम्बद्ध अध्याय : १३ · ५५ · १८५

१४२ · अग्रहरी

पात्र-संकेत : विभा अग्रहरी

सम्बद्ध अध्याय : ४२ · ९२ · १४२

१४३ · कसौधन

पात्र-संकेत : शारदा कसौधन

सम्बद्ध अध्याय : ४४ · ८९ · १५९

१४४ · पनसारी

पात्र-संकेत : हरीश पनसारी

सम्बद्ध अध्याय : ४६ · ९४ · १४४

१४५ · सन्थाल

पात्र-संकेत : सोमरी हेम्ब्रम

सम्बद्ध अध्याय : ३३ · ७६ · १९९

१४६ · उराँव

पात्र-संकेत : रीता एक्का

सम्बद्ध अध्याय : २६ · ८६ · १५७

१४७ · गोंड

पात्र-संकेत : देवी गोंड

सम्बद्ध अध्याय : ६६ · ९९ · १४७

१४८ · गोराइत

पात्र-संकेत : मंगरी गोराइत

सम्बद्ध अध्याय : २८ · ८४ · १६२

१४९ · बंगाली परिवार

पात्र-संकेत : अनुपमा सेन

सम्बद्ध अध्याय : ६ · ९१ · २१४

१५० · मारवाड़ी परिवार

पात्र-संकेत : कमला जैन

सम्बद्ध अध्याय : ८ · ५६ · १८३

१५१ · पंजाबी सिख परिवार

पात्र-संकेत : गुरमीत कौर

सम्बद्ध अध्याय : ४१ · ५४ · १८७

१५२ · नेवार

पात्र-संकेत : मैत्री श्रेष्ठ

सम्बद्ध अध्याय : ९ · ७५ · १९७

१५३ · कामी

पात्र-संकेत : सुमित्रा कामी

सम्बद्ध अध्याय : ४८ · ९६ · १८१

१५४ · दमाई ढोली

पात्र-संकेत : करुण दमाई

सम्बद्ध अध्याय : ५ · ६० · १८९

१५५ · सार्की

पात्र-संकेत : मीना सार्की

सम्बद्ध अध्याय : ४५ · ७३ · १६०

१५६ · बादी

पात्र-संकेत : चन्द्रा बादी

सम्बद्ध अध्याय : २० · ५३ · १८०

१५७ · गाइने

पात्र-संकेत : देव गाइने

सम्बद्ध अध्याय : ४ · ५७ · २०७

विस्तृत अनुक्रम सामग्रीक क्रम रामायण–महाभारत : सम्बन्ध-सारणी..................................................................................................... 0 भामती–न्यायकुसुमाञ्जलि–तत्त्वचिन्तामणि : दार्शनिक मानचित्र................................................................ 0 पात्र–वं...

Ratings and reviews

2 reviews

About the author

Gajendra Thakur, MBA (Finance), Post Graduate in Law, PG Diploma in Cyber Law & Cyber Forensics, CIC, CLD, Kovid in Samskrit, is editor of Videha, Ist Maithili Language Fortnightly eJournal ISSN 2229-547X at www.videha.co.in

Gajendra Thakur, MBA (Finance), Post Graduate in Law, PG Diploma in Cyber Law & Cyber Forensics, CIC, CLD, Kovid in Samskrit, is editor of Videha, Ist Maithili Language Fortnightly eJournal ISSN 2229-547X at www.videha.co.in

Rate this ebook

Tell us what you think.

Reading information

Smartphones and tablets
Install the Google Play Books app for Android and iPad/iPhone. It syncs automatically with your account and allows you to read online or offline wherever you are.
Laptops and computers
You can listen to audiobooks purchased on Google Play using your computer's web browser.
eReaders and other devices
To read on e-ink devices like Kobo eReaders, you'll need to download a file and transfer it to your device. Follow the detailed Help Center instructions to transfer the files to supported eReaders.