ध्वनीविज्ञान ही भाषाशास्त्राची एक शाखा आहे जी भाषेतील ध्वनी प्रणालींचा अभ्यास करते. "फोनोलॉजी" हा शब्द ग्रीक भाषेतून आला आहे, म्हणजे "फोन" म्हणजे ध्वनी आणि "लोगो" म्हणजे विज्ञान किंवा अभ्यास. या अभ्यासात, संशोधकांनी जगभरातील वेगवेगळ्या भाषांमध्ये ध्वनी कसे व्यवस्थित, ओळखले जातात आणि तयार केले जातात याचा अभ्यास केला.
ध्वनीशास्त्राच्या अभ्यासाचे मुख्य उद्दिष्ट म्हणजे भाषेतील ध्वनींमधील फरक ओळखणे आणि त्यांचे विश्लेषण करणे. प्रत्येक भाषेची एक अद्वितीय ध्वनी प्रणाली असते, ज्यामध्ये विभागीय ध्वनी (जसे की व्यंजन आणि स्वर) आणि सुप्रासेगमेंटल ध्वनी (जसे की स्वर, ताण आणि अक्षरांची लांबी) असतात.
ध्वनीशास्त्रात, भाषेतील ध्वनी फोनम्स आणि अॅलोफोनमध्ये विभागले जातात. फोनम्स ही मूलभूत ध्वनी एकके आहेत जी भाषेतील अर्थ वेगळे करतात. उदाहरणार्थ, इंडोनेशियन भाषेत, ध्वनी /p/ आणि /b/ हे ध्वनी आहेत कारण ते शब्दांचा अर्थ बदलू शकतात, जसे की "पॅट" आणि "बॅट". दुसरीकडे, अॅलोफोन्स हे ध्वनीचे भिन्नता आहेत जे विशिष्ट संदर्भात उद्भवतात. उदाहरणार्थ, "पॅट" मधील [पी] ध्वनी जर वाक्याच्या सुरुवातीला असेल तर तो थोडा वेगळ्या पद्धतीने उच्चारला जातो, जसे की "पॅट हे माझे नाव आहे."
या रोजी अपडेट केले
१८ जुलै, २०२३