I-Tiny ElectoSIM iyisibali sokhetho esinembile nesingenziwa ngezifiso sokulingisa ukwabiwa kwezihlalo kusetshenziswa izindlela zokhetho ezihamba phambili emhlabeni kanye namafomula.
Yenzelwe ososayensi bezombusazwe, izintatheli, abafundi, kanye nabathandi bezinhlelo zokhetho abadinga ukuphrojektha ukuvota, ukuhlaziya izinhlolovo, noma ukuqhathanisa ukuthi iphalamende lishintsha kanjani kuye ngefomula yokwabiwa esetshenzisiwe.
Izici ezibalulekile:
• Izindlela eziningi zokhetho: Ilingisa ukwabiwa kusetshenziswa izinhlelo ezinesilinganiso esiphezulu (i-D'Hondt, i-Sainte-Laguë/Webster, i-Imperiali) kanye nezinhlelo ezinezinsalela ezinkulu (i-Hare, i-Droop, i-Hagenbach-Bischoff).
• Ukuqhathaniswa okuqondile kwemiphumela: Bona ngokushesha ukuthi ukwabiwa kwezihlalo kushintsha kanjani lapho ushintsha amafomula ngenani elifanayo lamavoti.
• Ukubalwa kwezihlalo okusheshayo: Faka inani lamavoti noma amaphesenti ngeqembu ngalinye bese uthola umphumela ngesikhathi sangempela.
• Umkhawulo wokhetho olungisekayo: Chaza umkhawulo wokuvota osemthethweni omncane (3%, 5%, noma ngokwezifiso) ukuze uhlunge abantu abazongenela ukhetho ngaphandle kokumelwa.
• Okwenziwe ngokwezifiso ngokugcwele: Engeza bonke abantu obadingayo, nika amagama, imibala yezinkampani, bese usetha inani eliphelele lezihlalo okufanele zabelwe.
• Sula amashadi nemidwebo: Bona ngeso lengqondo ukusatshalaliswa kwezihlalo ekamelweni noma emhlanganweni ngendlela enembile.
• Okusheshayo futhi okulula: Ithuluzi eliqondile lesifunda esisodwa, elifanele ukubala okusheshayo kanye nemfundo yezepolitiki.
Elifanele:
• Ukutadisha nokuqhathanisa ukuziphatha kwamafomula okhetho kanye nokulingana kwamavoti.
• Ukulinganisa imiphumela yokhetho lukamasipala, lwesifunda, olujwayelekile, noma lwaseYurophu.
• Ukulingisa izinhlolovo, izinhlolovo zenhloso yokuvota, kanye nokulandelela ukhetho.
• Ukubala ukuthi mangaki amavoti umuntu odingayo ukuze awine noma ancintisane nesihlalo sokugcina.
Hlola umthelela wangempela wohlelo ngalunye lokhetho bese wenza izilinganiso zakho nge-ElectoSIM.
Isibali sokhetho kanye nesilingisi sesihlalo: i-D'Hondt, i-Sainte-Laguë kanye nezilinganiso.
Kubuyekezwe ngo-
Aga 16, 2026